Güneş koruyucu ürünler, cildi UVA ve UVB ışınlarının zararlı etkilerine karşı korumak amacıyla geliştirilen dermokozmetik ürünlerdir. Günümüzde fotoyaşlanma, ton eşitsizliği, leke oluşumu, kollajen kaybı, elastikiyet kaybı, ince çizgi görünümü, mat ve yorgun görünüm ve çevresel stres kaynaklı cilt hasarlarının büyük kısmının UV maruziyeti ile ilişkili olduğu bilinmektedir.
UV Işınları Cildi Nasıl Etkiler?
Güneşten gelen ultraviyole ışınlar temel olarak UVA ve UVB olarak iki gruba ayrılır.
1. UVA ışınları
UVA ışınları, erken yaşlanma belirtileri ve kolajen kaybı ile ilişkilendirilen uzun dalga boylu UV ışınlarıdır. Yıl boyunca bulunabilir, camdan geçebilir, dermal düzeye kadar ulaşabilir. Özellikle fotoyaşlanma, elastikiyet kaybı, kollajen yıkımı ve ton eşitsizliği ile ilişkilendirilmektedir.
2. UVB ışınları
UVB ışınları ise daha çok güneş yanığı, yüzeysel cilt hasarı, kızarıklık oluşumuna neden olur.
Modern güneş koruyucu yaklaşımı yalnızca SPF yüksekliğine değil; güçlü UVA + UVB korumasına birlikte odaklanmaktadır.
SPF Ne Demektir?
SPF (Sun Protection Factor), güneş koruyucunun özellikle UVB ışınlarına karşı sağladığı koruma düzeyini ifade eder.
Örneğin:
- SPF 15 yaklaşık %93 UVB koruması,
- SPF 30 yaklaşık %97 UVB koruması,
- SPF 50 ise yaklaşık %98 UVB koruması sağlar anlamına gelir.
Ancak burada önemli olan yalnızca yüksek SPF değeri değildir. Formülün fotostabilitesi, UVA koruması, filtre kombinasyonu, kullanım konforu, cilt tolerabilitesi de en az SPF değeri kadar önemlidir. Çünkü kullanıcı deneyimi zayıf olan güneş koruyucular genellikle yeterli miktarda uygulanmaz veya düzenli kullanılmaz.
PA Sistemi Nedir?
PA sistemi, güneş koruyucu ürünlerin UVA ışınlarına karşı sağladığı koruma düzeyini gösteren derecelendirme sistemidir. “PA” ifadesi, “Protection Grade of UVA” anlamına gelir.
PA dereceleri “+” işaretleri ile ifade edilir:
- PA+ → düşük UVA koruması
- PA++ → orta düzey UVA koruması
- PA+++ → yüksek UVA koruması
- PA++++ → çok yüksek UVA koruması
PA sistemi, UVA kaynaklı pigment koyulaşmasını değerlendiren PPD (Persistent Pigment Darkening) testine dayanmaktadır. Bu nedenle güneş koruyucu değerlendirmesinde yalnızca yüksek SPF değeri değil, güçlü UVA koruması da önemlidir.
Güneş Koruyucular Nasıl Sınıflandırılır?
Güneş koruyucu ürünler, içerdiği UV filtre sistemine göre farklı gruplara ayrılabilir. Günümüzde en yaygın yaklaşım; mineral filtreler ve organik filtreler olarak sınıflandırılmaktadır.
1. Mineral (İnorganik) Filtreler
Mineral filtreler, UV ışınlarına karşı fiziksel koruma sağlayan filtre sistemleridir.
En yaygın kullanılan mineral filtreler:
- Zinc Oxide
- Titanium Dioxide
Mineral filtreler cilt yüzeyinde koruyucu bir tabaka oluşturarak UV ışınlarının absorbe edip etrafa saçar. Özellikle hassas ciltlerde tercih edilebilmektedir. Ancak klasik mineral filtre sistemleri beyazlık bırakabilmekte ve daha yoğun bir doku oluşturabilmektedir.
2. Organik (Kimyasal) Filtreler
Organik UV filtreleri, UV ışınlarını absorbe ederek daha düşük enerjili forma dönüştüren filtre sistemleridir. Günümüzde modern güneş koruyucu formülasyonların büyük kısmı organik filtre sistemleri içermektedir.
Sık kullanılan modern filtrelerden bazıları:
- Bis-Ethylhexyloxyphenol Methoxyphenyl Triazine (Tinosorb S)
- Diethylamino Hydroxybenzoyl Hexyl Benzoate (Uvinul A Plus)
- Ethylhexyl Triazone (Uvinul T150)
Modern organik filtreler geniş spektrumlu UVA/UVB koruması sağlayabilmekte, daha hafif doku oluşturabilmekte, ciltte beyazlık bırakmadan uygulanabilmektedir.
